Λίγα λόγια για εμάς...


Καλώς ήρθατε στο Blog της Λέσχης Ανάγνωσης και Φιλαναγνωσίας, το οποίο βραβεύτηκε με το βραβείο "Κυριάκος Παπαδόπουλος" του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου το 2015.
Το Blog δημιουργήθηκε το 2013, με αφορμή τη Λέσχη Ανάγνωσης Εκπαιδευτικών Π.Ε. Ανατολικής Αττικής, η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο των δράσεων του Τμήματος Πολιτιστικών Θεμάτων της Δ/νσης και στεγάζεται στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κορωπίου. Στόχος της Λέσχης είναι μέσα από την ανάγνωση βιβλίων παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας, την ανταλλαγή απόψεων και το σχεδιασμό φιλαναγνωστικών δραστηριοτήτων, να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά ως δράση στον εκπαιδευτικό κύκλο και κατ' επέκταση στους μαθητές.
Οι δραστηριότητες φιλαναγνωσίας, οι δράσεις και οι ιδέες που προκύπτουν μέσα από τις συναντήσεις της Λέσχης, θα παρουσιάζονται μέσα από το Βlog, ενώ ταυτόχρονα θα προτείνονται βιβλία θεματικά, θα παρουσιάζονται οι νέες κυκλοφορίες βιβλίων και θα προβάλλονται δράσεις φιλαναγνωσίας σε σχολεία.
Υπεύθυνη συντονισμού της Λέσχης και διαχειρίστρια του Blog είναι η Χρύσα Κουράκη, Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων της Δ/νσης.

Από το Σεπτέμβριο του 2016, μόνιμη συνεργάτιδα του blog είναι η συγγραφέας Βασιλική Κατέρη, η οποία έχει αναλάβει τη θεματική ενότητα "Η τέρψη της ανάγνωσης", με σκοπό από τη ματιά του απλού αναγνώστη -και όχι του εκπαιδευτικού- να σχολιάζει βιβλία που προσφέρουν τη χαρά της ανάγνωσης στα παιδιά.
mail επικοινωνίας:
ckouraki@hotmail.gr






Δευτέρα, 26 Σεπτεμβρίου 2016

Γιατί να το διαβάσω στην τάξη; Γιατί είναι ένα βιβλίο που μιλά για το βιβλίο! Ζωή Βαλάση, Το Βιβλιόδεντρο, εκδ. Κέδρος

Ζωή Βαλάση
Το Βιβλιόδεντρο
Εικονογράφηση: Βάλλυ Λιάπη
Κέδρος 

Από κάτω απ' το ρεβίθι
βρήκα ένα παραμύθι.
Από κάτω απ' το θρανίο
βρήκα ένα καλό βιβλίο.

Βιβλίο 
με παραμυθάκια
και τραγούδια
για το
Βιβλίο    

   Αυτό είναι το οπισθόφυλλο του νέου βιβλίου της Ζωής Βαλάση, το οποίο με την πρώτη κιόλας ματιά δίνει το ύφος και την ατμόσφαιρα του βιβλίου.Έξι μικρές ιστοριούλες, άλλες σε έμμετρη και άλλες σε παραμυθιακή μορφή έχουν ως πρωταγωνιστή το βιβλίο, το οποίο άλλοτε αναζητά την υπαρξιακή του υπόσταση, άλλοτε γίνεται γίνεται τροφή για τον ποντικό που πήγε στο σχολείο για να γίνει γραμματικός, άλλοτε μεταμορφώνεται σε "μαγικό βιβλίο" μέσα στο οποίο κλείνονται από όλους τους ανθρώπους του κόσμου τα ωραία και χρήσιμα πράγματα που είχε χαλάσει ο δράκος του παραμυθιού, άλλοτε αποτελεί το δώρο των Μοιρών σε ένα μωρό και άλλοτε διεκδικεί και αναζητά επίμονα την εκπλήρωση της επιθυμίας του να το διαβάζουν.
    Και αφού ο αναγνώστης με την πρώτη ανάγνωση απολαμβάνει τις ιστορίες και αφήνεται σε αυτές σαν να τις άκουγε από τη γιαγιά του, σίγουρα στη δεύτερη ανάγνωση αναρρωτιέται τι είναι πράγματι για τον καθένα από εμάς το βιβλίο και τι ρόλο παίζει στη ζωή μας.

Κυριακή, 18 Σεπτεμβρίου 2016

Γιατί να το διαβάσω στην τάξη;... Γιατί τα μικρά βήματα οδηγούν σε μεγάλους δρόμους! Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Μεγαλώνω τη γιαγιά μου, Παιδική Νομική Βιβλιοθήκη


Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Μεγαλώνω τη γιαγιά μου
Ζωγραφική: Κάτια Βαρβάκη
Παιδική Νομική Βιβλιοθήκη 
   Ρίχνοντας μια πρώτη ματιά στο εξώφυλλο του βιβλίου ίσως κάποιος αναρωτηθεί: Μα κανείς δεν είδε το λάθος στον τίτλο; Λείπει η λέξη με! «Μεγαλώνω με τη γιαγιά μου». Και θα εξακολουθήσει -ίσως- να έχει την ίδια λανθασμένη εντύπωση ως τη μέση περίπου του βιβλίου. Ο εγγονός πράγματι μεγαλώνει με τη γιαγιά του, μιας και οι γονείς του δουλεύουν όλη μέρα! Η γιαγιά τον φροντίζει, του μαθαίνει ό,τι χρειάζεται ένα παιδί να μάθει! Η λογοτεχνία και τα βιβλία αποτελούν δυνατό μέσο επικοινωνίας ανάμεσα τους. Τα μοιράζονται, τα ζωντανεύουν, παίζουν μ’ αυτά!
   Όμως η γιαγιά αρρωσταίνει, οι ρόλοι αντιστρέφονται…. και ο τίτλος δικαιώνεται!
Το βιβλίο ανήκει στη σειρά: «Μικρά βήματα – Μεγάλοι δρόμοι» της Παιδικής Νομικής Βιβλιοθήκης. Πρόκειται για μια σειρά που σκοπό έχει «να πάρει από το χέρι τον αναγνώστη για μια περιδιάβαση στην πραγματική ζωή». Μέσα από απλές μα όχι απλοϊκές ιστορίες το παιδί προσεγγίζει δύσκολα θέματα με εύκολο τρόπο. Στις τελευταίες σελίδες ο γονιός και ο εκπαιδευτικός μπορεί να βρουν άλλες διαστάσεις του εκάστοτε θέματος (κοινωνικές, ηθικές, νομικές).
   Το Μεγαλώνω τη γιαγιά μου θίγει το θέμα της τρίτης ηλικίας και της προσφοράς σ’ αυτήν. Οι αλλαγές που βλέπουν τα παιδιά να συμβαίνουν στους παππούδες τους και στις γιαγιάδες τους είναι καμιά φορά αναπάντεχα μεγάλες και ξαφνικές και πολλές φορές μη αναστρέψιμες. Με τη βοήθεια της λιτής μα ταυτόχρονα πολύ δυνατής συναισθηματικά γραφής του Βαγγέλη Ηλιόπουλου τα παιδιά καλούνται να απελευθερώσουν τα συναισθήματά τους, να ανακουφίσουν τους φόβους τους και να αισθανθούν έτοιμα να αναλάβουν δράση. Να βοηθήσουν, να βρουν λύσεις, να γίνουν αυτά οι «μεγάλοι», οι υπεύθυνοι!
   Το κείμενο είναι ζωντανό και κοιτά τον εαυτό του στον καθρέφτη! Η συμμετρία γίνεται φανερή! Πολύ έντονα στις σελίδες που απεικονίζουν τη γιαγιά και τον εγγονό να έχουν μια «λουλουδένια» επικοινωνία μέσα από τα βιβλία, εναλλάσσοντας τις θέσεις του ακροατή και του αφηγητή-αναγνώστη, καθώς και σ΄ αυτές που ανοίγουν και κλείνουν την ιστορία…
   Πρωτοποριακή ιδέα η εικονογράφηση του βιβλίου με δημιουργίες ζωγράφων που συμβάλλουν με τον δικό τους τρόπο στην ανάδειξη του εκάστοτε θέματος. Στο συγκεκριμένο βιβλίο οι εικαστικές δημιουργίες είναι έργα της Κάτιας Βαρβάκη.

   Ναι! Θα το διαβάσω στην τάξη! Και θα ασχοληθώ με δραστηριότητες ενσυναίσθησης, με δραστηριότητες για τη μνήμη και θα δημιουργήσω εικαστικά έργα ακολουθώντας τα χνάρια της Κάτιας…

Από τη Τζελίνα Βογιατζόγλου

Τρίτη, 13 Σεπτεμβρίου 2016

Η τέρψη της ανάγνωσης: Άννα Κοντολέων, Πρίγκιπας σημαίνει Αμίρ, εκδ. Πατάκης

Άννα Κοντολέων
Πρίγκιπας σημαίνει Αμίρ
Πατάκης



   Πώς νιώθει ένα παιδί χαμένο και μονάχο του σε μια ξένη χώρα; Ποιος λογίζεται άνθρωπος όταν δεν τείνει το χέρι του να το βοηθήσει; Ή ακόμη χειρότερα, προσπερνά προσποιούμενος ότι δεν το βλέπει και συνεχίζει βολεμένος τη μίζερη ζωή του; Σε πόσους κινδύνους είναι εκτεθειμένο; Πόσο πόνο μπορεί ν’ αντέξει ένα παιδί αλλά και πόση δύναμη έχει η αγάπη; Ποια είναι η αξία μια σχέσης αληθινής; Αυτά και άλλα πολλά ερωτήματα μού γεννήθηκαν καθώς διάβαζα την καλογραμμένη ιστορία της Άννας Κοντολέων, «Πρίγκιπας σημαίνει Αμίρ».

   Είναι αξιοσημείωτη όμως η συγκίνηση που ένιωθα καθώς διάβαζα την ιστορία του Αμίρ και του πιστού του φίλου Μαλίκ. Ο Αμίρ έδωσε όνομα στον εγκαταλελειμμένο σκύλο που κάθισε πλάι του κι από κείνη τη στιγμή απέκτησε οντότητα. Μ’αυτόν θα μοιραστεί τον πόνο του.      
   Μέσα από την εξιστόρηση των γεγονότων στον Μαλίκ, τον σκύλο του, θα μάθουμε για τη ζωή του, την αλλοτινή του οικογένεια και τον ξεριζωμό του. Βίωσα μαζί τους τον αγώνα για την επιβίωση, το φόβο, αλλά και την ελπίδα, την αγάπη και την αξία των ειλικρινών σχέσεων.    
   Ο λιτός, ανεπιτήδευτος λόγος της κας Άννας Κοντολέων χωρίς περιττά φτιασίδια και φλυαρίες κορύφωνε το συναίσθημα. Η μαστόρικη τεχνική της εναλλαγής από γ’ πρόσωπη αφήγηση σε α’ προσώπη ζωντάνεψε το κείμενο, οι ανατροπές του το έκαναν συναρπαστικό και η αναφορά στον «Μικρό πρίγκιπα» επισφράγισε γιατί αλήθεια είναι φτιαγμένος ο άνθρωπος.

      Ακόμη κιαν ήρθαν αυτοί που αγαπούσαν τα όπλα πιο πολύ από τους ανθρώπους… όσο ο ένας θα εξημερώνει τον άλλο η αγάπη θα νικά.

Από τη Βασιλική Κατέρη

Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2016

Γιατί να το διαβάσω στην τάξη; Γιατί οι καλοκαιρινές περιπέτειες δεν τελειώνουν ποτέ!





Κώστας Στοφόρος
Ο Κώδικας της Λέρου
Περιπέτεια στο νησί της Άρτεμης
Κέδρος

    Αν θέλαμε να ξεκινήσουμε τη σχολική χρονιά στην τάξη μας διαβάζοντας ένα βιβλίο, που θα κέντριζε αμέσως το ενδιαφέρον των παιδιών και θα απάλυνε λίγο τη μετάβαση από τις καλοκαιρινές διακοπές στα θρανία, αυτό σίγουρα θα ήταν Ο Κώδικας της Λέρου.
     Μια παρέα από αγόρια και κορίτσια, γνωστή ήδη από το βιβλίο Η κούπα του Πτολεμαίου, που διαδραματίζεται στο Πόρτο Ράφτη,  ταξιδεύει για διακοπές στη Λέρο. Εκεί τα παιδιά γνωρίζουν καινούριους φίλους και ζουν ακόμη μια συναρπαστική αλλά συγχρόνως επικίνδυνη περιπέτεια, αφού, προσπαθώντας να διαφυλάξουν ένα έγγραφο μοναδικής σημασίας για την ιστορία του νησιού, τον "Κώδικα της Λέρου", θα βρεθούν αντιμέτωπα με μια αδίστακτη συμμορία. Στην προσπάθειά τους αυτή τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα και με το επίκαιρο ζήτημα των προσφύγων, αφού γνωρίζουν τον μικρό Ελίας, πρόσφυγα από τη Συρία, και τον βοηθούν να σμίξει με την οικογένειά του.

     Το κείμενο, απόλυτα καλοκαιρινό, ανέμελο και δροσερό κατορθώνει να "δένει" αριστοτεχνικά τα σύγχρονα θέματα με την περιπέτεια, την ιστορία, τον μύθο και γενικότερα τη ζωή του νησιού. Αποτελώντας τη μορφή του ιδεατού -για εμένα προσωπικά- βιβλίου γεωγραφίας, ο αναγνώστης χωρίς να το καταλάβει, αποκτά πολύ καλή γνώση της Λέρου, όχι μόνο γεωγραφική, αλλά και πολιτιστική, λαογραφική και ιστορική. Ακολουθώντας το επιτυχώς δοκιμασμένο μοτίβο του ταξιδιωτικού μυθιστορήματος σε συνδυασμό με το μυθιστόρημα περιπέτειας, ο Κώστας Στοφόρος κατορθώνει να αποδώσει με πολλή ζωντάνια και χωρίς καθόλου περιττές λεπτομέρειες τη Λέρο του χτες και του σήμερα, κάνοντας όποιον διαβάζει το βιβλίο να θέλει να επισκεφτεί το νησί άμεσα!  Οι αναφορές στο Βυζάντιο, τη γερμανική και την ιταλική Κατοχή, η αναφορά της Λέρου ως τόπο εξορίας και ως στιγματισμένου από το ψυχιατρείο νησιού συνδέονται με απόλυτη φυσικότητα με τη σύγχρονη ζωή και την πραγματικότητα.
    Ξεχωριστές πινελιές στο σύνολο της αφήγησης αποτελούν οι διακειμενικές αναφορές σε τραγούδια, στίχους, αλλά και βιβλία αγαπημένα στα παιδιά, όπως ο Ντεντέκτιβ Κλουζ. Τα στοιχεία αυτά κάνουν το πλαίσιο της ιστορίας "οικείο" στους αναγνώστες ενώ ταυτόχρονα, σε συνδυασμό με το προλογικό σημείωμα του συγγραφέα, επισφραγίζουν την "αληθοφάνεια" της ιστορίας, των λεγομένων και των προσώπων. Εξάλλου, η διακειμενική ύπαρξη των πρωταγωνιστικών χαρακτήρων σε προηγούμενο μυθιστόρημα του ίδιου, επιτείνει αυτή την αίσθηση της αληθοφάνειας και του ρεαλισμού.
    Τελειώνοντας, θα πρέπει να προσθέσουμε πως η έντονη, χωρίς κενά πλοκή που σε συνεπαίρνει, το μυστήριο, η "ζωντάνια" των χαρακτήρων, ο ανεπαίσθητος παιδικός έρωτας και η φιλία, αποτελούν βασικά στοιχεία του μυθιστορήματος. Στοιχεία που είναι βέβαιο πως θα κάνουν τους μικρούς (αλλά και τους μεγάλους) αναγνώστες να μην αφήνουν το βιβλίο από τα χέρια τους, από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα!

Από τη Χρύσα Κουράκη
    

Τετάρτη, 31 Αυγούστου 2016

"Παπούτσια με φτερά" για μια νέα σχολική χρονιά!


Μαρία Παπαγιάννη
Παπούτσια με φτερά
Πατάκης 

   Αν θεωρήσουμε πως ένα έργο τέχνης έχει τόσες ερμηνείες όσες και οι ανταποκρίσεις του κοινού που το παρακολουθεί, το παρατηρεί ή το διαβάζει, τότε θα λέγαμε πως το νέο βιβλίο της Μαρίας Παπαγιάννη είναι ένα έργο με πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης και αναγνωστικής ανταπόκρισης.
    Ξεκινώντας από φράσεις ή στίχους που πιθανώς ενέπνευσαν την ίδια στη ζωή και στο έργο της, δημιουργεί ένα διακειμενικό υπόβαθρο σε 25 κεφάλαια, πάνω στο οποίο στήνει την ιστορία της αριστοτεχνικά. Μια ιστορία που κινείται ανάμεσα στο φανταστικό, ουτοπικό και στο πραγματικό, με ήρωες οι οποίοι παραπέμπουν σε μεγάλα λογοτεχνικά έργα και χαρακτήρες, όπως ο Δον Κιχώτης, ο Μαραμπού, ο Πάντα, ο Βαβέλ, αλλά και σε σύγχρονα όπως η Μαύρη Λίμνη της Μελίνας Καρακώστα.
    Ο χώρος περισσότερο και λιγότερο ο χρόνος της αφήγησης είναι καθορισμένοι: μια αθηναϊκή γειτονιά (και για τους γνώστες και "ανιχνευτές" των αυτοβιογραφικών αναφορών, πιο συγκεκριμένα το Παγκράτι και η πλατεία Βαρνάβα) και ταυτόχρονα -μέσα σε εγκιβωτισμένες αφηγήσεις- η Πολιτεία του Βυθού, που εμένα προσωπικά μου θυμίζει την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων. Και στους δύο τόπους η αποδοχή, η αλληλεγγύη, ο πολιτισμός αλλά και η πάλη με δυνάμεις καταστροφικές, που εναντιώνονται στη μοναδικότητα και τη διαφορετικότητα, κυριαρχούν.
    Η ιστορία ξεκινά κινηματογραφικά, με ένα φτερό που το φυσά ο άνεμος. Κι όπως το ταξιδεύει, πολλές ιστορίες μπορεί να πει ή να προκαλέσει στο μυαλό των ανθρώπων. Μια από αυτές είναι και η ιστρία του Άρη και της Ρόζας.
    Ο Άρης με την κόρη του, η καλύτερα την πριγκίπισσά του, τη Ρόζα και το αηδόνι τους, τον Καρλίτο μένουν σε μια γειτονιά της Αθήνας, στη Χώρα των Γάτων, όπως οι ίδιοι την αποκαλούν, στην οδό Μοιρών. Ο Άρης ήταν ναυτικός, αλλά εγκατέλειψε τα ταξίδια για χάρη της κόρης του. Τώρα πια είναι ψαράς και γράφει ποιήματα. Γι' αυτό η Ρόζα τον αποκαλεί "Ψαροπόλεμό","Αρχιποιητή", "Ψυχοπονιάρη" ή "Παραμυθά". Η Ρόζα που μεγαλώνει χωρίς την παρουσία της μητέρας της, δεν μπορεί να περπατήσει καλά. Ωστόσο την αγάπη και την αποδοχή που τόσο χρειάζεται κάθε παιδί την εισπράτει τόσο από τον πατέρα της όσο και από ανθρώπους της γειτονιάς, όπως η κυρία Ειρήνη, η φίλη της η Αθηνά, ο φίλος της ο Κασίμ. Μια πολυπολιτισμική γειτονιά όπου συνυπάρχουν ζώα και άνθρωποι. Άνθρωποι ιδιαίτεροι, άνθρωποι "παράξενοι", άνθρωποι ονειροπόλοι, αλλά και άνθρωποι φοβισμένοι και ρατσιστές.
    Μέσα σ' αυτή τη γειτονιά, από την οπτική γωνία της Ρόζας, περιγράφονται οι παράλληλες ζωές των κατοίκων της. Μέσα σ' αυτή τη γειτονιά η Ρόζα εκφράζει τους φόβους και τα συναισθήματά της, ενώ ταυτόχρονα "δραπετεύει" ονειρικά στην Πολιτεία του Βυθού, ως προσωπική διέξοδο ίσως στο πρόβλημα με το πόδι της, καθώς και στα αντικρουόμενα συναισθήματα που νιώθει, όταν καταλαβαίνει πως ο πατέρας της ενδιαφέρεται για μια νέα σύντροφο στη ζωή του. Η διαφυγή λοιπόν, της Ρόζας σε μια Πολιτεία που μάχεται για τη διάσωση των γλωσσών από τους Γλωσσοκτόνους, αποκτά και μια μετωνυμική σημασία σε σχέση με την εσωτερική της σύγκρουση αλλά και με τη σύγκρουση που συντελείται στο εξωτερικό περιβάλλον της ανάμεσα στην αποδοχή της διαφορετικότητας και τον ρατσισμό. Και οι δύο αυτές μάχες έχουν ως κοινό σημείο την υπεράσπιση της μοναδικότητας και της ιστορίας που κουβαλά ο κάθε ένας από εμάς, όπως φαίνεται και στο παρακάτω απόσπασμα:

 "- Μα δεν καταλαβαίνω, γιατί οι Γλωσσοκτόνοι θέλουν να εξαφανίσουν όλες τις γλώσσες;
- Γιατί θέλουν να γίνουν πανίσχυροι, και η γλώσσα είναι όπλο. Αν δεν έχεις τη γλώσσα δεν μπορείς να μιλήσεις, να απαιτήσεις, να φωνάξεις.
- Ναι, αλλά πώς θα τα καταφέρουν; Πώς εξαφανίζονται οι γλώσσες;
- Πολλοί άνθρωποι φεύγουν από τον τόπο τους για να πάνε να βρουν δουλειά. Στην καινούρια πατρίδα μαθαίνουν αμέσως τη γλώσσα της και προσπαθούν να πετύχουν, ο καιρός περνάει, τα παιδιά τους δε θέλουν να ξεχωρίζουν.
- Τους καταλαβαίνω. Δεν είναι ωραίο να ξεχωρίζεις.
- Κι όμως Ρόζα, αν ξεχάσεις από πού έρχεσαι δε θα βρεις πού πρέπει να πας. Αν κάνεις καινούριους φίλους, θα πρέπει να ξεχάσεις τους παλιούς;
Η Ρόζα για λίγο σκέφτηκε την Αθηνά και τους φίλους της στον μικρό Παράδεισο κι ύστερα τον Χασίμ στην παλιά γειτονιά.
- Ξέρεις τι νομίζω εγώ; είπε ο Γκαμπίτο. Η γλώσσα δεν είναι μόνο τα λόγια. Είναι και η ιστορίά των ανθρώπων. Αυτά που θυμούνται αλλά και αυτά που ονειρεύονταν. Καταλαβαίνεις;
- Έτσι κι λετσι, έκανε η Ρόζα, που προσπαθούσε ολόψυχα να καταλάβει αλλά δεν τα κατάφερνε.
- Όταν χάνεται μια γλώσσα, χάνονται και όσα λέγονται σ' αυτήν, είπε η Νελ.
- Δηλαδή;
- Παραμύθια, τραγούδια, θρύλοι, παλιές προφητείες και όρκοι.
- Η γλώσσα, αγαπημένη μου Ροζαλία, ζει στις ψυχές των ανθρώπων". (σ. 131-132)
   Όπως γίνεται, λοιπόν, φανερό η Μαρία Παπαγιάννη για ακόμη μία φορά συνυφαίνει στην αφήγησή της, με παραμυθιακό και λυρικό  τρόπο, το όνειρο με τα σύγχρονα, καίρια ζητήματα, χωρίς ίχνος διδακτισμού, όπως γνωρίζει, εξάλλου, πολύ καλά να κάνει. Αυτό και μόνο φτάνει ως ένας καλός λόγος για να διαβάσει κάποιος το βιβλίο στην τάξη του και... όχι μόνο.

Από τη Χρύσα Κουράκη

Παρασκευή, 8 Ιουλίου 2016

Γιατί να το διαβάσουν μικροί και μεγάλοι;

Χριστίνα Φραγκεσκάκη
Ρόσνα και...Μοζαμέλ
Πατάκης

   Μια μικρή ιστορία για την αγάπη... Αυτή είναι η σύντομη περιγραφή στο οπισθόφυλλο της μικρής αυτής ιστορίας της Χριστίνας Φραγκεσκάκη. Μια ιστορία χωρίς εικόνες "περιτυλιγμένη" σε ένα μικρό βιβλιαράκι τσέπης με άκοπα φύλλα, που σε ταξιδεύουν σε άλλες εποχές, γεμάτες νοσταλγία.
   Η Ρόσνα, είναι ένα κορίτσι ξεχωριστό. Έχει σκιά χρυσή και φωτεινή, σε αντίθεση με όλους τους άλλους ανθρώπους που κουβαλούν τις γκριζόμαυρες σκιές τους. Η Ρόσνα είναι και γενναιόδωρη. Χαρίζει τη σκιά της απλόχερα, σε όποιον τη χρειάζεται, χωρίς αντάλλαγμα... Μέχρι που μια νύχτα βλέπει στο όνειρό της τον Μοζαμέλ. Από τότε η Ρόσνα αλλάζει, χάνει τη χρυσή σκιά της και αρχίζει να αναζητά τον άντρα του ονείρου της. Ψάχνει παντού, αλλά αφήνει για το τέλος το σοκάκι της, το κοντά, το καμιά φορά δεν ξέρεις... Κι όταν απελπισμένη πια από την άκαρπη αναζήτηση επιστρέφει εκεί, βλέπει τον Μοζαμέλ να λάμπει στη χρυσή σκιά του. Στη σκιά που αποκτούσε όσο η Ρόσνα έχανε τη δική της. Η Ρόσνα του δίνει το χέρι και εκείνος το παίρνει αμέσως στο δικό του. Και προχωρούν. Και όσο προχωρούν η χρυσή σκιά του Μοζαμέλ εξαφανίζεται και γίνεται γκριζόμαυρη, όπως όλων των ανθρώπων. Το χρυσό και η λάμψη φεύγει από τον δρόμο και μπαίνει μέσα τους και ριζώνει για πάντα...
     Έτσι εξελίσσεται και καταλήγει αυτή η παραμυθένια ιστορία, η οποία όπως γίνεται φανερό έχει στο κέντρο της την αγάπη. Ποια αγάπη όμως; Τη συντροφική, την ερωτική, τη μητρική, τη φιλική; Γιατί η αγάπη έχει πολλές μορφές, αλλά μία και μοναδική ουσία. Η αγάπη είναι φως για τη ζωή κάθε ανθρώπου. Είναι το χρυσάφι που έχεις μέσα σου, αλλά πρέπει να το μοιραστείς για να αποκτήσει αξία. Η αγάπη είναι η βασική αναζήτηση της ζωής, γιατί αν τη γνωρίσεις ή απλώς την υποψιαστείς, δεν μπορείς πια να ζήσεις χωρίς αυτήν. Και όταν την ανακαλύψεις, δε σε νοιάζει πλέον να ξεχωρίζεις, να είσαι μοναδικός. Θες απλά να ζεις μέσα σε αυτήν, όπως όλοι οι άνθρωποι. Ακόμη κι αν έχεις βασανιστεί για να τη βρεις ή είναι δίπλα σου και δεν τη βλέπεις γιατί κοιτάς αλλού, εκείνη είναι εκεί και σε περιμένει υπομονετικά, μέχρι να σου αποκαλυφθεί και να σε αλλάξει...
  Έτσι και η Ρόσνα και ο Μοζαμέλ περιμένουν τους αναγνώστες να τους ανακαλύψουν, για να αλλάξουν έστω και λίγο την καθημερινότητά τους. Και παρόλο που η ίδια η συγγραφέας θεωρεί πως το βιβλίο της απευθύνεται κυρίως σε ενήλικες, εγώ θα πω πως το βιβλίο είναι για όλους, όπως και η αγάπη είναι για όλους. Ο καθένας θα το δει μέσα από τη δική του ματιά, θα κάνει τους προσωπικούς του συνειρμούς και θα ανατρέξει στις δικές του εμπειρίες. Και όταν το διαβάσει δυο και τρεις φορές, σίγουρα θα θελήσει να το χαρίσει σε ένα αγαπημένο του πρόσωπο, χωρίς να σκεφτεί την ηλικία ή το φύλο του. Γιατί είμαι σίγουρη πως μέσα του θα βρει τα λόγια που δεν μπόρεσε ο ίδιος να πει, παρόλο που τα ένιωσε ή τα σκέφτηκε. Και έτσι απλά η αγάπη του θα πάρει μορφή και θα χαριστεί απλόχερα, όπως της αξίζει...

Από τη Χρύσα Κουράκη
 
 

Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2016

Τέσσερα βιβλία που θέλω να διαβάσω στις διακοπές!

 Το φετινό καλοκαίρι η λογοτεχνική παραγωγή για ακόμη μία φορά είναι μεγάλη. Η αλήθεια είναι πως δεν ξέρεις ποιο βιβλίο να πρωτοδιαλέξεις...
Σε αυτή την ανάρτηση επιλέξαμε να παρουσιάσουμε λίγο πιο αναλυτικά τέσσερα βιβλία, προσπαθώντας να δώσουμε μερικούς καλούς λόγους για να τα διαβάσει κάποιος όχι στην τάξη, αλλά στην ακροθαλασσιά, στο πλοίο, στο αυτοκίνητο, κάτω από μια κληματαριά, στο κρεβάτι του λίγο πριν κοιμηθεί και σε άλλα χίλια μέρη που μπορεί να βρεθεί κάποιος κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών του διακοπών. Καλές αναγνώσεις λοιπόν!

Σπύρος Γιαννακόπουλος
Πορτοκαλάδα με ανθρακικό
Πατάκης

   Όταν σκεφτόμαστε το καλοκαίρι, τι μας έρχεται στον νου; Ανεμελιά, ξεκούραση, διακοπές, φίλοι, διασκέδαση, θάλασσα... Η Πορτοκαλάδα με ανθρακικό, λοιπόν είναι ένα βιβλίο που τα περιλαμβάνει όλα αυτά! Περιπέτεια ξεκαρδιστική με φόντο το καλοκαίρι, τη θάλασσα και το κυνήγι ενός κρυμμένου θησαυρού! Βασικός ήρωας, ο Άγης, που περνά το καλοκαίρι του στο χωριό των παππούδων του στην Εύβοια. Μαζί του ο θείος Χάρης, ένας μποέμ, αξιαγάπητος τύπος, ο οποίος ενδιαφέρεται πρωτίστως να φλερτάρει και να περάσει καλά και δευτερευόντως να "επιβλέψει" τον ανιψιό του. Έτσι, για να έχει το πεδίο ελεύθερο, συμφωνεί με τον Άγη ότι όταν ακούει το σύνθημα "Θες μια πορτοκαλάδα με ανθρακικό;" θα φεύγει και θα τον αφήνει μόνο του. Ωστόσο, ο θείος Χάρης δεν μπορεί να αποφύγει τον ανιψιό του, όταν εκείνος του ζητάει επίμονα να πάρουν μέρος στο κυνήγι του θησαυρού που διοργανώνει ο Δήμος. Θείος και ανιψιός λοιπόν, είναι πανέτοιμοι να κερδίσουν το παιχνίδι, όταν δυο κλέφτες, που θυμίζουν γκαφατζίδες ήρωες από κινηματογραφική ταινία, τους χαλάνε τα σχέδια, αλλά ταυτόχρονα τους δίνουν τη δυνατότητα να γίνουν γνωστοί σε όλη την περιοχή, αφού είναι υπεύθυνοι για τη σύλληψή τους και για την εύρεση των κλοπιμαίων.
     Ένα μικρής έκτασης μυθιστόρημα περιπέτειας με γρήγορη, καλοστημένη πλοκή, σύγχρονες, ρεαλιστικές αναφορές, αλησμόνητους χαρακτήρες και πολύ χιούμορ. Χωρίς άμεση ή έμμεση πρόθεση για να "πει κάτι" ο συγγραφέας κατορθώνει να διασκεδάσει τον αναγνώστη και να τον κρατήσει σε αγωνία μέχρι το τέλος, δίνοντάς του τη δυνατότητα κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης να κάνει τις προσωπικές του συσχετίσεις με τα δικά του καλοκαιρινά βιώματα ή/και τις προσωπικές του επιθυμίες. Γιατί και ποιος δεν θα ήθελε να ζήσει μια καλοκαιρινή περιπέτεια με αίσιο τέλος;

Βαγγέλης Ηλιόπουλος - Κέλλυ Ματαθία Κόβο
Το κουμπί της αγάπης και ο πρίγκιπας που δεν είναι πια μικρός
Πατάκης  

   Ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος μάς έχει συνηθίσει σε ιστορίες που δεν έχουν πρίγκιπες και πριγκίπισες,αλλά ρεαλιστικές αναφορές σε σύγχρονα θέματα που μας απασχολούν όλους. Την αγάπη του στα θέματα αυτά δεν εγκαταλείπει και με το νέο του βιβλίο, το οποίο όμως πλαισιώνει με το παραμυθιακό στοιχείο. Ένας βασιλιάς αλλαζόνας και άπληστος υποτιμά και διχάζει τον λαό του με τις παράλογες απαιτήσεις του. Τις απαιτήσεις και τους κακούς τρόπους του πατέρα του όμως δεν έχει κληρονομήσει ο γιος του, ο πρίγκιπας, προς τιμήν του οποίου διοργανώνεται μια μεγάλη γιορτή στο Βασίλειο προκειμένου να πάρει τον θρόνο.
    Ο πρίγκιπας μεγαλώνει και δεν είναι πια μικρός... Μεγαλώνει ηλικιακά, αλλά ταυτόχρονα μεγαλώνει και συναισθηματικά. Ερωτεύεται μια απλή κοπέλα που το μόνο που έχει να του προσφέρει είναι ένα απλό κουμπί δοσμένο όμως με αγάπη. Εναντιώνεται στις παράλογες απαιτήσεις του πατέρα του και ενηλικιώνεται διαμορφώνοντας τη δική του προσωπικότητα, με την οποία γίνεται αγαπητός στον λαό του. Και έτσι μέσα από ένα απλό κουμπί που αποκτά αξία όταν ράβεται πάνω σε ένα ρούχο, η ζωή του πρίγκιπα αποκτά αξία μέσα από την αγάπη που τον ενώνει με μια κλωστή με το κορίτσι που ζούσε στο ραφτάδικο. Κι ο μικρός πρίγκιπας ενώνεται διακειμενικά με τον Μικρό Πρίγκιπα του Σαιντ Εξυπερύ στην αναζήτηση της αγάπης, του σεβασμού, της ταπεινοφροσύνης, της ενηλικίωσης, ενώ το μικρό κορίτσι που θυμίζει τη Σταχτοπούτα τού δείχνει τον δρόμο.
    Το παραμύθι του Ηλιόπουλου δεν θα ήταν το ίδιο χωρίς την εικονογράφηση της Κόβο κι αυτό γίνεται φανερό και από το εξώφυλλο, όπου τα δυο ονόματα βρίσκονται πλάι πλάι. Το "μια φορά κι έναν καιρό..." των παραμυθιών αποκτά χωροχρονικό πλαίσιο μέσα από τις εικόνες που σε μεταφέρουν σε ένα μεσαιωνικό χωριό, όπου το απαλό χρώμα συνυπάρχει με τα ασπρόμαυρα σκίτσα, ξετυλίγοντας το κουβάρι της ιστορίας. Για του λόγου το αληθές ένα κουβάρι υπάρχει στη σελίδα πριν το οπισθόφυλλο, το οποίο προφανώς "πλέκει" την ιστορία δένοντας το εξώφυλλο με το οπισθόφυλλο. Τον ίδιο ρόλο νομίζω πως έχει και ο βάτραχος που υπάρχει μέσα σε κάθε εικόνα θυμίζοντας και πάλι το παραμύθι με τον βάτραχο που μεταμορφώθηκε σε πρίγκιπα, μόλις δέχτηκε το φιλί της αγάπης από μια κοπέλα. Και πάλι λοιπόν η αγάπη υπάρχει άμεσα, εννοείται έμμεσα και κυριαρχεί.

Βασιλική ΚατέρηΠετάει, πετάει τ' αγριολούλουδο;
Εικονογράφηση: Χριστίνα Τσέβη
Poema 

   Με το αγριολούλουδο μια νέα συγγραφέας και ένας νέος εκδοτικός οίκος κάνουν την εμφάνισή τους στην Παιδική Λογοτεχνία. Πρόκειται για μια αλληγορική ιστορία για ένα αγριολούλουδο που είχε όνειρο να πετάξει. Και το όνειρο πραγματοποιήθηκε, παρόλο που οι φίλοι του οι βράχοι του είπαν ότι δεν μπορεί. Μια πεταλούδα το πήρε στα φτερά της και πέταξε μαζί του, μέχρι που το αγριολούλουδο έπεσε. Όταν κατάφερε και επέστρεψε στους βράχους του, δεν αποθαρρύνθηκε. Αντίθετα, μόλις ένας επιβλητικός αετός πέρασε από τα μέρη του, δε δίστασε να του ζητήσει να το πάρει μαζί του. Κι έτσι κι έγινε...Ταξίδεψαν σε μέρη πολλά και άγνωστα και κάθε φορά επέστρεφαν στους βράχους. Και τα ταξίδια ήταν όμορφα, αλλά ο αετός δεν ήταν αυτός που το αγριολούλουδο περίμενε. Ήταν φαντασμένος και εγωιστής. Ήθελε να γίνεται το δικό του και προσπαθούσε να πείσει το αγριολούλουδο πως είναι κυκλάμινο. Ήθελε να τον θαυμάζουν και να μην του φέρνουν αντιρρήσεις. Ήθελε το "κυκλάμινο", ο φίλος του, να του "υποταχθεί". Το αγριολούλουδο, όμως, είχε ήδη αποδείξει τη δύναμη και την τόλμη του και αντιστάθηκε. Έθεσε τα όριά του και τελικά έκανε τον αετό να καταλάβει τι σημαίνει φιλία και σεβασμός.
   Διαβάζοντας το προσεγμένο εκδοτικά αυτό βιβλίο είμαι σίγουρη πως όλοι θα ανακαλέσουν κάτι από τα προσωπικά τους βιώματα. Η φιλία που εμπεριέχει την εξάρτηση, τη σχέση υπεροχής, την έλλειψη σεβασμού, την καταπάτηση της ταυτότητας του άλλου, τον υπέρμετρο εγωισμό, είναι μια κατάσταση που όλοι έχουμε αντιμετωπίσει κάποια στιγμή της ζωής μας. Η δύναμη που το αγριολούλουδο δείχνει για να αντιμετωπίσει τον αετό, να προασπίσει την προσωπικότητά του, να τον διώξει, να τον κάνει να αφήσει τον εγωισμό του στη άκρη και να παραδεχτεί πως τελικά περνούσε καλά και εκείνος με το αγριολούλουδο, παρόλο που δεν του το είχε δείξει ποτέ, είναι μια στάση που όλοι θα επιθυμούσαμε να δείξουμε στη συγκεκριμένη κατάσταση.
   Η Βασιλική Καρτέρη, λοιπόν, κατορθώνει να μιλήσει στα παιδιά με απλότητα και σαφήνεια για μια μορφή διαπροσωπικής σχέσης που ίσως έχει ταλαιπωρήσει αρκετά πολλούς από τους ενήλικες όχι μόνο να τη συνειδητοποιήσουν, αλλά και να την αντιμετωπίσουν. Χωρίς να δίνει εύκολες λύσεις, η συγγραφέας προσφέρει στους αναγνώστες τροφή για σκέψη και προβληματισμό, έτσι ώστε μέσα από την προσωπική τους αναζήτηση να  καταλήξουν στα δικά τους συμπεράσματα. Συνοδευτικά στο κείμενο και στις προθέσεις του λειτουργεί και η εικονογράφηση της Χριστίνας Τσέβη, η οποία δεν καθοδηγεί, αλλά συνοδεύει αρμονικά και καλαίσθητα.


Φραντσέσκα Σάννα
Το Ταξίδι
Μετάφραση: Μαρία Παπαγιάννη
Πατάκης

   Η εικονογράφος και συγγραφέας Φραντσέσκα Σάννα δίνει ακόμη μια εκδοχή των προσφύγων και του ταξιδιού τους μέσα από ένα κολάζ προσωπικών, αληθινών ιστοριών ανθρώπων που βρίσκονταν σε κέντρα μεταναστών στην Ιταλία. Δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο εικονογραφημένο βιβλίο, καθώς η εικονογράφηση έχει πρωτεύοντα ρόλο και το κείμενο δευτερεύοντα. Πρόκειται θα λέγαμε για ένα εικονοβιβλίο με θέμα την πορεία μιας οικογένειας (μόνο η μαμά με τα δυο παιδιά, γιατί ο μπαμπάς σκοτώθηκε), στον ξεριζωμό και στο μεγάλο τους ταξίδι, για να σωθούν και να φτάσουν σε μια χώρα όπου θα είναι ασφαλείς. Και η ιστορία ξεκινά με την απόλυτα φυσιολογική ζωή που ζούσε η οικογένεια πριν τον πόλεμο και που τόσο πολύ μοιάζει με τη ζωή του αναγνώστη. 
    Από την πρώτη κιόλας σελίδα τα απαλά χρώματα της ανεμελιάς, της ηρεμίας και της γαλήνης σε μια ακροθαλασσιά συναντιούνται με το σκούρο χρώμα της θάλασσας, η οποία στην αμέσως επόμενη εικόνα όπου ανακοινώνεται η έναρξη του πολέμου, μετατρέπεται σε μια μαύρη σκιά με χέρια απλωμένα, έτοιμα να κατασπαράξουν την όμορφη μέχρι τότε ζωή. Και το μαύρο κατακλύζει το επόμενο σαλόνι, όπου ο πατέρας σκοτώνεται και απομένουν μόνο τα γυαλιά του και δυο πύργοι στην άμμο για να θυμίζουν την ύπαρξή του και την πρότερη ζωή της οικογένειας. Γιατί από εκεί και πέρα τα χρώματα σκουραίνουν έντονα και μόνο όπου υπάρχει η ελπίδα μαλακώνουν. Και η ελπίδα και η ασφάλεια περνούν εικονογραφικά μέσα από τα βιβλία και το φυσικό περιβάλλον, το οποίο αλλάζοντας ένταση και χρώματα καθ' όλη τη διάρκεια της αφήγησης υποδηλώνει την αγωνία, τον φόβο, την κούραση, την απογοήτευση. Αντίστοιχα λειτουργούν και οι ανθρώπινες φιγούρες που μικραίνουν και μεγαλώνουν ή γίνονται μαύρες σκιές ανάλογα με τον ρόλο τους. Έτσι οι φρουροί γίνονται τεράστιοι μπροστά στη μικροσκοπική μητέρα με τα παιδιά της, που νιώθει ανύμπορη, ενώ ο διακινητής που τους εκμεταλλεύεται γίνεται ένα με τη μαύρη σκιά της νύχτας. Κι εδώ βρίσκεται μια από τις συγκλονιστικότερες εικόνες του βιβλίου, όπου τα παιδιά -αφηγητές λένε: "Στο σκοτάδι οι θόρυβοι της νύχτας με τρομάζουν. Αλλά η μαμά είναι πάντα κοντά μας και ποτέ και τίποτα δε φοβάται. Κλείνουμε τα μάτια και κάποτε μας παίρνει ο ύπνος". Ταυτόχρονα η εικόνα δείχνει τα παιδιά να κοιμούνται και τη μητέρα να κλαίει, δημιουργώντας μια ισχυρή αντίθεση εικόνας - κειμένου... 
    Και το ταξίδι συνεχίζεται με κοπάδια μεταναστευτικών πουλιών να ακολουθούν τους ήρωες συμβολικά, με εικόνες και επιμέρους στοιχεία, που δύσκολα μπορεί να αποτυπώσει κανείς με λόγια....
   Γιατί αυτό το βιβλίο πρέπει κάποιος πρωτίστως να το δει και μετά να το διαβάσει...

Από τη Χρύσα Κουράκη